Een ventilator is even effectief en minstens tien keer zuiniger dan airco, zo blijkt uit recent onderzoek. Bovendien vergroot ook het thermisch comfort omdat mensen hun eigen microklimaat kunnen bepalen in een gezamenlijke ruimte. Zeker in onze streken is airco in gebouwen een totaal overbodige technologie. Helaas worden er steeds meer gebouwen neergezet die zelfs in een gematigd klimaat al snel overhit raken.
De Haiku van Big Ass Fans (152 cm diameter) verbruikt 2-8 watt bij normaal gebruik.
——————————————————————————————————–
|
// http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js // http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js |
——————————————————————————————————–
In tegenstelling tot in de Verenigde Staten, is het gebruik van airco in Europese gebouwen relatief beperkt. Toch neemt ook bij ons de vraag naar klimaatregeling (airco) toe, vooral in kantoren en in commerciële ruimtes. Dat is slecht nieuws, want het koelen van de lucht in een ruimte is een zeer energie-inefficiënte manier om verkoeling te brengen.
Het alomtegenwoordige gebruik van airco in de Verenigde Staten — in 2009 had 87% van de Amerikaanse huishoudens airco — verklaart in grote mate waarom de Amerikanen zoveel meer elektriciteit verbruiken dan wij: het elektriciteitsverbruik door airco alleen in een Amerikaans huishouden komt overeen met 60% van het totale elektriciteitsverbruik van een Europees huishouden.
Er zijn vier omgevingsfactoren die ons thermisch comfort bepalen: de luchttemperatuur, de stralingstemperatuur, de luchtvochtigheid en de luchtsnelheid. Airco verlaagt de luchttemperatuur en de luchtvochtigheid. Een ventilator manipuleert alleen de luchtsnelheid en heeft geen enkel effect op de luchttemperatuur of de luchtvochtigheid.
Maar het verhogen van de luchtsnelheid is zeer effectief: het warmteverlies via evaporatie (verdampend vocht op de huid) neemt toe met het kwadraat van de luchtsnelheid. Een ventilator levert dus zomers comfort bij hogere luchttemperaturen. Dat is veel efficiënter, want het in beweging brengen van lucht kost veel minder energie dan het koelen ervan.
Lokale en onmiddellijke koeling
Daarbij komt dat een ventilator verkoeling kan brengen in een deel van een ruimte, terwijl airco per definitie alle lucht in de ruimte koelt. Hoe groter de ruimte en hoe minder personen er zich in bevinden, hoe meer energie de airco verbruikt voor het koelen per persoon.
Bij het gebruik van ventilatoren kan elke persoon afzonderlijk worden gekoeld, waardoor de energiebesparing nog groter wordt. De plaatselijke koeling van een ventilator brengt ook voordelen op het vlak van comfort. Een airco veroordeelt alle personen in een ruimte tot dezelfde thermische omgeving, terwijl ventilatoren de creatie van verschillende microklimaten mogelijk maken.
De Toshiba Sient (30 cm diameter) verbruikt 2-8 watt bij normaal gebruik.
Bovendien heeft het aanzetten van een ventilator een onmiddellijk afkoelend effect, terwijl airco tijd nodig heeft om een ruimte te koelen. Als er bij het betreden van een ruimte onmiddelijk comfort wordt verwacht, dan moet de ruimte dus continu worden gekoeld.
Een ventilator kan daarentegen worden aangezet wanneer iemand de ruimte binnenstapt, en weer uitgezet als de ruimte wordt verlaten. Dat kan ook automatisch gebeuren met behulp van sensoren. Een draaiende ventilator in een ruimte waar niemand is, heeft geen enkele zin.
Nog een nadeel van airco is dat het een luchtdichte, afgesloten ruimte vereist om te kunnen werken. Airco is dus niet compatibel met het openzetten van een raam of andere ventilatiesystemen. Een ventilator kan daarentegen gecombineerd worden met natuurlijke ventilatie, zodat er gebruik kan worden gemaakt van een biikomend koelend effect dat helemaal geen energie verbruikt. Omdat het effect van natuurlijke ventilatie afhankelijk is van de windomstandigheden, vormen ventilatoren een ideale backup voor windstille dagen.
Onderzoek
Het afkoelend effect van een ventilator is aanzienlijk. Het wordt bepaald door de luchtsnelheid, de luchtvochtigheid en het type ventilator. Een studie uit 2013 kwam tot de conclusie dat mensen zich perfect comfortabel voelen bij een temperatuur van 30 graden en een luchtvochtigheid van 60% bij een luchtsnelheid van slechts 1,2 m/s, afkomstig van een ventilator aan het plafond. Bij een luchtvochtigheid van 80% was een luchtsnelheid nodig van 1,6 m/s.
Bij een luchtvochtigheid van 60% zouden de proefpersonen comfortabel zijn bij nog hogere temperaturen, maar die opstelling werd niet getest. Het experiment vond plaats in een klimaatkamer. De proefpersonen droegen zomerkleding en voerden computerwerk uit. In een gelijkaardige studie met op de vloer opgestelde ventilatoren die door de proefpersonen zelf konden worden bediend, waren nog minder hoge luchtsnelheden nodig. Niemand kloeg over lawaai of tranende ogen.
De Aeratron E503 (126 cm diameter) verbruikt 4-8 watt onder normale omstandigheden.
Ventilatoren kunnen veel energie besparen, ofwel in combinatie met airco, ofwel door airco volledig overbodig te maken. In het eerste geval moet de airco door het extra koelende effect van een ventilator minder hard werken. De lucht in de ruimte moet tot een minder lage temperatuur worden gekoeld om comfortabele omstandigheden te creëren. Per graad dat de airco hoger kan worden gezet, wordt tussen 9 en 12% energie bespaard.
Energieverbruik van de ventilator
Uiteraard moet er ook rekening worden gehouden met het energieverbruik van de ventilator zelf, zodat er in het geval van een ventilator aan het plafond een besparing overblijft van 7-10%. Als de airco dankzij het gebruik van ventilatoren dus op 29 graden in plaats van op 24 graden wordt gezet, besparen we 35-50% energie.
In een meer gematigd klimaat — zoals bij ons — maken ventilatoren het gebruik van airco totaal overbodig. In dat geval kan een ruimte gekoeld worden voor een energieverbruik dat op zijn minst 90% lager ligt dan bij airco. De nieuwste generatie ventilatoren is zeer zuinig: in het hierboven aangehaalde experiment verbruikten ze tussen de 2 en 8 watt per stuk. Een extra voordeel van dit lage verbruik is dat deze ventilatoren ook makkelijk op batterijen kunnen draaien als de elektriciteit uitvalt.
Uiteraard heeft ook de architectuur een belangrijke invloed op het zomers comfort. Glazen kantoorgebouwen of winkelcentra raken zelfs overhit bij gematigde temperaturen en hebben vaak niet eens ramen die open kunnen. Ventilatoren kunnen in dat geval evengoed een energiebesparing opleveren in combinatie met airco, maar het energieverbruik voor koeling zal vrij hoog blijven. Ook het te grondig isoleren en luchtdicht maken van gebouwen kan oververhitting veroorzaken tijdens de zomer.
Dit is een verkorte versie van een artikel op de Engelstalige blog, waar je ook een bronnenlijst vindt.
Kris De Decker
Verwante artikels:
- U wilt toch ook airco in de auto?
- Efficiënt verwarmen zonder thermische isolatie
- Gelukkig in een huis van 8 vierkante meter: dwerghuisjes
- Moderne architectuur uit afvalmateriaal : eerst grondstoffen zoeken, dan ontwerpen
- Van passiefhuis naar passiefstad: zonnewarmte voor iedereen
——————————————————————————————————–
|
// http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js |
www.lowtechmagazine.be 
Geef een reactie op jan jansen Reactie annuleren